Kamu Harcamaları: Devletin kamusal mal ve hizmet üretimi için yaptığı harcamalara kamu harcamaları denir. 

a) Dar Anlamda Kamu Harcamaları:

Merkezi devlet örgütü ve yerel yönetimlerin harcamalarıdır. 

b) Geniş Anlamda Kamu Harcamaları:

Merkezi devlet örgütünün, yerel yönetimlerin, kamu iktisadi kuruluşlarının, sosyal güvenlik kuruluşlarının harcamaları ile vergi harcamalarıdır. (muafiyet ve istisnalar)

 KAMU HARCAMALARINI SINIFLANDIRILMASI

A-ANALİTİK BÜTÇE KOD YAPISI

Analitik bütçe sınıflandırılması, devletin mali istatistiklerinin daha düzenli, daha güvenilir, daha tutarlı, analize ve ölçmeye elverişli şekilde tutulması amacıyla kabul edilmiş bir kodlama anlayışıdır. Kurumsal, fonksiyonel, ekonomik ve finansal olmak üzere dört kategoriye ayrılır. 

1- Kamu Harcamalarının İdari (Kurumsal) Sınıflandırılması 

Harcamayı yapan yönetim birimini esas alarak yapılan sınıflandırmadır ve siyasi, idari ve program sorumluluklarının tespitini hedefler. Aynı kuruma tahsis edilen kaynağın aynı kuruluşta yer almasını benimser. Çok pratik bir sınıflandırma değildir.

 2- Kamu Harcamalarının İşlevsel (Fonksiyonel) Sınıflandırılması

Politik organlarca belirlenen kamu harcamalarını kapsayan ve harcamalarla ulaşılmak istenen belirli hedeflerin anlamlı biçimde birleştirildiği bir sınıflandırılmadır. Örnek; Eğitim, sağlık…İşlevsel sınıflandırmada yer alan hizmetlerin her biri devleti oluşturan örgütlerin programlarıdır. İşlevsel sınıflandırma, o hizmetleri hangi kuruluşların yaptığına bakılmaksızın (örgütsel yapıdan bağımsız olarak),  hangi amaca, ne kadar harcama yapıldığını gösterir. Bu sınıflandırmanın sağlıklı bir şekilde yapılabilmesi için, kamu örgütlerinin sundukları hizmetlerin, program olarak gruplandırılması gerekmektedir.

 Kamu harcamalarının İşlevsel (Fonksiyonel) Sınıflandırılmasının Avantajları

 •Kamu harcamalarının hizmetler arasında dağılımı kolayca görülebilir.

•Sınıflandırma, kamuoyuna, karmaşık olmayan sağlıklı bilgiler verir ve yasama organının denetimini kolaylaştırır

•Devlet yönetiminden sorumlu karar organlarına, amaçlarını daha geniş ve sağlıklı belirleme ve daha sağlıklı bir uygulama olanağı verir.

•Belli hizmetlerin, birden fazla devlet örgütü tarafından yürütülmesi, bu hizmetlerin belirginliğini azaltır; ancak işlevsel sınıflandırma bu sakıncayı ortadan kısmen kaldırarak hizmet çakışmasını önler.

•Ne tür amaçlara ne kadar harcama yapıldığı net olarak görüldüğü için, işlevsel denetimi kolaylaştırır. Yaratılan fayda, yük ve kaynak tahsisindeki başarı veya başarısızlık kolayca görülebilir. Sakıncası: Bazı aynı hizmetleri, farklı kurumlar verdiğinden bu tür amaçlı hizmetlerin sınıflandırılması güçtür ve bu hesaplamanın yapılması için bazı kararların alınması gereklidir.  

1950’li yıllarda Dünya Bankası’nın önermiş olduğu İşlevsel Sınıflandırmayı oluşturan hizmetler: 

•Genel Hizmetler•Ekonomik Hizmetler

•Sosyal Hizmetler 

Genel Hizmetler; Devlet düzeninin sürdürülebilmesi,  korunması ve devletin yönetimini sağlayan hizmetlerdir. Örnek: Savunma, yargı hizmetleri… 

Ekonomik Hizmetler; bireylere doğrudan yarar sağlama yerine, üretim aşamalarında hammadde ve ara malları ile alt yapıyı oluşturan özellikleri dolayısıyla firmalara yarar sağlama, maliyetlerini azaltma amacına yönelik hizmetlerdir.  Örnek; Karayolları Genel Md, Bayındırlık Bakanlığı Türkiye’de 1973 yılından beri “Program Bütçe Sistemi� ile “İdari- Fonksiyonel Sınıflandırma�  uygulanmaktadır 

Sosyal Hizmetler; Bireyler için teker teker ve dolayısıyla toplumun bütününe yarar sağlayan hizmetlerdir.  Örnek; Eğitim, sağlık, sosyal güvenlik…  

Türkiye’nin kullandığı, İdari-Fonksiyonel sınıflandırma, işlevsel sınıflandırmaya benzer bir sınıflandırmadır. Ancak işlevsel sınıflandırmanın sağlayacağı faydaların birçoğundan uzaktır. Bu sınıflandırma, idari sınıflandırmada yer alan bir kuruluşun, hangi fonksiyonlarına yönelik görev yaptığı düşünülerek oluşturulan bir sınıflandırmadır. 

 3-Kamu Harcamalarının Ekonomik Sınıflandırılması 

Bu sınıflandırma ile Devletin milli gelire olan katkısı ve bu katkının azalıp çoğaldığı konusunda gerekli olan bilgileri sağlarızDevlet kesimince yaratılan sermaye birikiminin ulusal sermaye içindeki oransal payı da belirlenir. Ekonomik sınıflandırmada kamu harcamaları ikiye ayrılır. Bu ayrımın öncüsü A.C.Pigou tarafından yapılmıştır. 

a)Gerçek (Reel) harcamalar-          Yatırım harcamaları-          Cari harcamalar

b)Transfer harcamaları  

a)Gerçek Harcamalar: Cari dönem üretimini ya da fiyat düzeyini etkileyen harcamalardır. Gerçek harcamalar; Personel giderleri, yolluklar, hizmet alımları, tüketim alımları, yapı, tesis ve büyük onarım giderleri, diğer ödemelerdir. 

Yatırım harcamaları: Ekonominin üretim gücünü doğrudan arttırmaya yönelik olan harcamalardır.  (Yapı, tesis, büyük onarım giderleri vb) 

Cari harcamalar: Kısa dönemde doğrudan üretimi arttırıcı etkisi olmayan ve faydası bir dönemle sınırlı sayılabilecek harcamalardır. Bu harcamalar, var olan üretim kapasitesini kullanmak için gerekli mal ve hizmetler için yapılır. Personel giderleri, tüketim malları ve malzeme alımları vb

Eğitim ve sağlık harcamalarına ise  “kalkınma carileri� denir.

Transfer Harcamaları: Cari dönemde üretime ilişkin doğrudan bir talep yaratmamakla beraber, bazı kaynakların devlet bütçesi aracılığı ile kişi ve kurumlar arasında karşılıksız el değiştirmesi niteliğini taşıyan kamu harcamalarıdır. H.Brochier ve P. Tabatoni, transfer harcamalarını, milli gelirde bir değişiklik yaratmayan sadece satın alma gücünün bireyler ve sosyal gruplar arasında el değiştirmesine neden olan harcamalardır. Cari harcamalarını, transfer harcamalarından ayırmak için bir örnek vermek gerekirse; Devlet ilkokulu için gerekli olan binayı inşa ettiriyor ya da inşa edildiği yıl satın alıyorsa bu harcama yatırım harcamasıdır. Devlet, daha önce inşa edilmiş olan bir binayı satın alıyorsa bu transfer harcamasıdır. Kamulaştırma, kurumlara katılım payları, iktisadi transferler, yardımlar, mali transferler, sosyal transferler, borç ödemeleri; transfer harcamaları kalemleridir.

 4-Finansman Tipi Kodlama: Finansman tipi kodlamayla, genel devlet tanımına giren bütün kurumları belirtmek, devirli ödenekleri izlemek ve harcamaların hangi kaynaktan finanse edildiğini göstermek amacıyla yapılan kodlama tipidir. 

• 0 Yorum